Ông tổ của google map. Hình chụp năm 1938 ở Sài Gòn, cho thấy hình ảnh một thiết bị lạ mắt được chính quyền đặt ngay giữa công trường Francis Garnier phía trước Municipal Theatre (nay là công trường Lam Sơn trước Nhà hát Sài Gòn). Ngày nay, nếu nhìn thiết bị này, đa số chúng ta đều không biết công dụng của nó. 90 năm trước, hẳn nó đã đã từng gây xôn xao dư luận Sài Gòn, đó chính là bản đồ công cộng cho phép người dân ước lượng khoảng cách nơi cần tới, thông qua một thước xoay. Bên trong bản đồ hình tròn này có đèn để phát sáng ban đêm.
Chức năng của thiết bị này cũng giống như google map ngày nay, rất thuận tiện để người dân dự tính trước quãng đường và thời gian để tới nơi cần tới.
Và điều thú vị là: bản đồ công cộng có thước xoay đo khoảng cách này, theo ghi nhận trong lịch sử, chỉ xuất hiện ở hai nơi: Paris và Sài Gòn.
Lúc đó các nước phát triển, ở các đô thị đều có rất nhiều bản đồ công cộng (public street map kiosks, “You-are-here” maps, Stadtplan), nhưng hầu hết là bản đồ cố định, không có thước xoay đo khoảng cách. Chúng thường là bảng phẳng hoặc bản đồ giấy dán, đôi khi có mũi tên chỉ hướng đơn giản, chứ không phải kiểu thước quay cơ học như cái này ở Sài Gòn.
Tại Paris, loại “Plan Indicateur des rues” (hay còn gọi là borne planimètre public) đã xuất hiện từ cuối những năm 1920.
Đây là những kiosk bản đồ đường phố công cộng đặt ngoài trời, với bản đồ hình tròn lớn và một thước chỉ (règle pivotante) có thể xoay để người dân tự đo khoảng cách từ vị trí đứng đến bất kỳ địa điểm nào. Một số phiên bản còn có đèn chiếu sáng bên trong để sử dụng ban đêm.
Hình ảnh nổi tiếng nhất được chụp năm 1929 tại một công viên Paris, cho thấy một phụ nữ đang dùng thước chỉ trên bản đồ - gần như giống hệt thiết bị ở Sài Gòn. (xem ảnh dưới comment).
Ngay sau đó, chính quyền thuộc địa Pháp tại Sài Gòn đã “copy-paste” tiện ích hiện đại này và lắp đặt ngay giữa công trường Francis Garnier (nay là công trường Lam Sơn, như hình bên dưới).
Thật đáng tiếc, cả hai thiết bị đều đã biến mất theo thời gian. Nhưng qua những bức ảnh hiếm hoi, chúng ta thấy rõ: ngay từ những năm 1930, người dân Paris và Sài Gòn đã có trong tay một “Google Maps” phiên bản analog cực kỳ thông minh!
Ở bên phải hình này là poster quảng cáo phim mang tên The Baker's Wife, được công chiều vào tháng 9 năm 1938 tại rạp Majestic ở đầu đường Catinat .
No comments:
Post a Comment