HAI NẤM MỒ - HAI SỐ PHẬN
Trước năm 1975 tại Quận 1, Sài Gòn có hai con đường ngắn, nhỏ rất gần nhau. Đó là đường Huỳnh Thúc Kháng và đường Tạ Thu Thâu.
Người đặt tên cho những con đường ở Sài Gòn là ông Ngô Văn Phát. Biết bao người đã ngả mũ thán phục ông Phát về tính khoa học, của những tên đường, xin không nhắc lại.
Nhưng qua đây, có thể hiểu được rằng, có những điểm chung giữa ông Huỳnh Thúc Kháng và ông Tạ Thu Thâu.
Ông Huỳnh Thúc Kháng cũng như ông Tạ Thu Thâu đều là những con người “cách mạng”, cả hai ông đều đã chế.t và được chôn tại Quảng Ngãi.
Ông Huỳnh Thúc Kháng sinh ra ở Quảng Nam, đã từng giữ chức Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà thay ông Hồ Chí Minh.
Ông chế.t năm 1947 tại Nghĩa Hành vì bệnh nặng (không thấy sách vở ghi chép bệnh gì) và được chôn trên núi Thiên Ấn.
Còn ông Tạ Thu Thâu là ai và chế.t như thế nào ở Quảng Ngãi ?
Tôi nghĩ rằng, dân xứ Quảng chắc ít người biết đến và thế hệ sau này, lại càng hiếm người biết hơn. Con đường Tạ Thu Thâu tại Sài Gòn cũng đã bị đổi tên.
Ông Tạ Thu Thâu là một người lãnh đạo cộng sản đệ tứ nổi tiếng và đã bị giế.t bởi những người cộng sản đệ tam mà ông Hồ Chí Minh là thành viên của nó.
Đệ Tứ quốc tế là một phong trào cộng sản do ông Leon Trotsky, người Nga thành lập tại Liên Xô, vào năm 1924, đối lập với ban lãnh đạo của đảng cộng sản Liên Xô lúc đó. Phong trào này còn được gọi là Đệ Tứ, để phân biệt với Đệ Tam, do Stalin lãnh đạo.
Ông Trotsky chủ trương rằng cách mạng chống lại chủ nghĩa tư bản phải được thực hiện đồng loạt khắp nơi trên thế giới, trong khi Đệ Tam quốc tế chủ trương rằng cách mạng phải thực hiện qua từng bước, và Liên Xô sẽ là quốc gia cách mạng đầu tiên, rồi sau đó sẽ lãnh đạo cách mạng thế giới.
Về mặt thể chế, chủ trương của những người Đệ Tứ mang tích cách dân chủ hơn:
“Về mặt lý thuyết thì Stalin chủ trương tập trung dân chủ, tức là một đảng nắm hết mọi quyền. Những đảng phái khác, hay là khuynh hướng khác phải phục tùng.
Theo Trotsky thì tập trung VÀ dân chủ chứ không phải một đảng nắm hết. Và ngay dưới thời Lenin cũng có hai ba khuynh hướng, và họ nghe lẫn nhau.”
Tuy nhiên những người Đệ Tứ cộng sản, họ đã bị những người cộng sản Đệ Tam tiêu diệ.t hết.
Ông Trotsky đã phải lưu vong ngay sau khi thành lập phong trào của mình, và cuối cùng ông bị một nhân viên mật vụ của Đệ Tam quốc tế ám sá.t trong nhà riêng tại Mexico vào năm 1940.
Trong thời gian lưu vong ông Trotsky viết báo, viết sách, và đã có một số người theo tư tưởng của ông, nhất là tại các quốc gia châu Âu.
Từ Pháp, tư tưởng Đệ Tứ đã được một số người mang về Việt Nam, tạo nên một khuynh hướng cộng sản Đệ Tứ tại Việt Nam trước năm 1945.
Có thể kể một vài tên tuổi nổi tiếng của những người Đệ Tứ Việt Nam là các ông Tạ Thu Thâu, Phan Văn Hùm, Trần Văn Thạch, … Từ Pháp về Việt Nam, họ hoạt động như là những thầy giáo, nhà báo,… để tuyên truyền chống lại sự cai trị của người Pháp ở Việt Nam.
Tờ báo nổi tiếng của họ mang tên Đấu Tranh tại Nam Kỳ.
Đa số những người Đệ Tứ bị giế.t chế.t, mất tích trong khoảng thời gian trước và sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. Thủ phạm được cho là những người cộng sản làm nòng cốt của mặt trận Việt Minh.
Những người Đệ Tứ bị những người Đệ Tam, tức là Việt Minh, lùng giế.t sau Cách mạng tháng Tám là chuyện có thật, vì họ theo đường lối của Đệ Tam, là Stalin.
Stalin đã truy lùng Trotsky và giế.t được Trotsky. Việt Minh cũng áp dụng đường lối của Stalin, giế.t sạch những người cộng sản đệ tứ.
Tạ Thu Thâu sinh năm 1906 tại làng Tân Bình, tổng An Phú, quận Thốt Nốt, tỉnh Long Xuyên (nay thuộc huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp).
Cuộc đời “hoạt động cách mạng” của ông Tạ Thu Thâu cũng vô cùng oanh liệt, xin được điểm sơ qua:
Sau khi đậu bằng tú tài Bản xứ (Baccalauréat Franco-Indigène) ông dạy học ở trường tư thục Nguyễn Xích Hồng, Sài Gòn và tham gia những tổ nhóm thanh niên yêu nước, trong đó có đảng An Nam trẻ (Jeune Annam) năm 1925.
Năm 1926, Tạ Thu Thâu tham gia nhiều cuộc biểu tình phản đối chính phủ Pháp, đòi các quyền tự do, dân chủ cho dân Việt.
Qua Pháp tháng 7 năm 1927 khi 21 tuổi, học Khoa học tại Đại học Paris, ông gia nhập An Nam Độc lập Đảng. Ông đứng tên cùng với Huỳnh Văn Phương xuất bản tờ La Résurrection chống chính phủ Thuộc địa.
Năm 1929, ông tham gia hội nghị Liên đoàn Phản Đế (Liên hiệp Chống Chủ nghĩa Đế quốc) ở Frankfurt, Đức.
Về nước, Tạ Thu Thâu là một lãnh tụ ái quốc nổi bật. Là người tổ chức và lãnh đạo phong trào Tả Đối lập Trốt-kít (L'Opposition de Gauche), ông hoạt động cách mạng bằng nhiều phương tiện.
Về báo chí, ông xuất bản tờ Vô sản (tháng 5 năm 1932), làm báo Pháp ngữ La Lutte (Tranh đấu; tháng 4 năm 1933); nhóm trí thức làm báo này được gọi là "Les Lutteurs" (nhóm Tranh đấu) theo tên tờ báo.
Từ năm 1932 đến 1940, Tạ Thu Thâu 6 lần bị bắ.t và 5 lần bị kết án. Nếu cộng hết các án ông lãnh, ông bị tất cả 13 năm tù và 10 năm biệt xứ.
Tháng 9 năm 1945, sau khi Nhật đảo chính Pháp, ông từ Bắc về Nam Kỳ. Trên đường về, ông bị Việt Minh bắt và sau đó xử t.ử tại Quảng Ngãi.
Tới nay, vẫn còn nghi vấn về việc ai trong bộ máy Việt Minh đã ra lệnh tiêu diệ.t ông.
Tuy nhiên, trong buổi phỏng vấn ngày 25 tháng 6 năm 1946, ông Hồ Chí Minh đã trả lời đảng viên Xã hội Daniel Guérin về cái chế.t của Tạ Thu Thâu như sau: “Tạ Thu Thâu là một nhà ái quốc, chúng tôi đau buồn khi hay tin ông mất... Nhưng tất cả những ai không theo con đường tôi đã vạch đều sẽ bị tiêu diệ.t.”
Sau khi bị giế.t, ông Tạ Thu Thâu được chôn ở thôn Xuân Phổ, xã Tư Thuận, quận Tư Nghĩa. Nay là xã Nghĩa Kỳ, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Mộ nằm cách chợ Két khoảng 400m.
Trái ngược với ngôi mộ hoành tráng của cụ Huỳnh Thúc Kháng, thì mộ của ông Tạ Thu Thâu chỉ là “sè sè nấm đất bên đường”, trong một ruộng mía.
Ngôi mộ của ông Tạ Thu Thâu không được xây cất và cũng không có cả bia mộ.(Sau vài bài viết về việc chôn cất không bia mộ, một số nhà hảo tâm đã quyên góp và xây bia mộ đơn sơ cho ông vào năm 2023)
Dưới thời Việt Nam Cộng Hoà, tại Sài Gòn có tên đường của 02 nhà cộng sản đệ tứ là Tạ Thu Thâu và Phan Văn Hùm vì chính quyền lúc bấy giờ nhận định rằng, họ là những nhà yêu nước.
Tuy nhiên sau 1975, nhà nước cộng sản đã xoá sổ tên đường của 02 vị này…
Các bạn có thể đọc bài viết dưới đây, để biết thêm về cái chế.t của Cụ Tạ Thu Thâu
Nguyễn Văn Thiệt Rassemblement des travailleurs Vietnamiens, Paris 1949:
“Ai đi ngang Quảng Ngãi vào khoảng tháng 9/1945, cũng biết đến không khí hãi hùng của cái thành phố tự cho mình có tinh thần cách mạng cao ấy.
Các tín đồ Cao Đài, các nhà trí thức, các nhà phú hộ, các nhà cách mạng quốc gia, tất cả những hạng người ấy cùng với vợ, con, anh em họ đều bị ché.m giế.t mỗi ngày.
Người chế.t nhiều đến nỗi độ ấy ở Hà Nội, tờ báo “Gió mới” của Tổng hội sinh viên, một tờ báo rất thiên Việt Minh đã phải lên tiếng rằng ở Quảng Ngãi, ngày ngày đầu người rụng như sung.
Anh Lê Xán, bạn tôi, một đồ đệ của cụ Phan Bội Châu, bị Pháp đày Lao Bảo, vừa được thả ra thì bị Việt Minh ở Quảng Ngãi bắ.t lại.
Vì sự tình cờ của chiếc xe lửa ngừng lại nghỉ đêm ở Quảng Ngãi (độ ấy đường xe lửa Sài Gòn – Hà Nội bị hư nhiều nơi, xe lửa chạy rất chậm và hay nghỉ dọc đường) nên bắ.t buộc tôi phải xuống xe định kiếm một quán trọ ở cạnh ga mà nghỉ đêm.
Trong lúc ngồi uống nước, sực nhớ đến Lê Xán, tôi tò mò hỏi bà chủ quán tin tức về bạn tôi. Lập tức tôi bị một trinh sát viên mặc áo nâu, đi chân không, đang đứng ở cửa tóm lấy buộc tôi là đồng lõa với tội nhân và điệu tôi về Sở Công an.
Ngày hôm ấy tôi bị mang đi để gia.m ở một nơi xa... Tôi đang lo sợ một nơi xa ấy là cõi âm ti thì chiếc xe ngựa chở tôi và một người lính gác, tay cầm một con da.o dài, một quả lựu đạ.n buộc tòng teng vào giây nịt bằng một sợi lạt, từ từ rẽ vào con đường đi về Phú Thọ.
Tôi hết lo bị ché.m liền vì tôi biết rằng ở làng Phú Thọ, Ủy ban vừa dựng một nhà lao to để chứa cho đủ tội nhân xa thành phố.
Một buổi sáng, tôi đang đứng dựa vào cửa cố thiu thiu ngủ thì bỗng giật mình vì những tiếng các bạn tôi kêu lên: Tạ Thu Thâu! Tạ Thu Thâu! Tôi tỉnh hẳn người. Tạ Thu Thâu?
Các bạn tù của tôi tranh nhau nhìn qua cửa. Từ một phòng giam phía bên kia sân, độ bảy, tám người dân quân mang sún.g, gươ.m, lựu đạ.n và ông chủ tịch làng – vừa là sếp lao thì phải – kéo ra một người đàn ông ốm lỏng khỏng mà tôi nhìn ra ngay là ông Tạ Thu Thâu. Ông mặc một sơ-mi cụt tay có hai túi trên ngực, một cái quần Tây dài, chân đi giày vàng. Áo quần trắng đã bàu nhàu và bẩn thỉu, dây do những vết đen đỏ còn đọng, dấu tích của những sự tra tấn vừa qua.
Râu tóc của ông Thâu rối beng, mặt mày hốc hác, nhưng cặp mắt vẫn bình tĩnh nhìn mọi người, mọi vật, miệng ông hơi nhếch một nụ cười.
Các bạn tôi lao xao:
– Lần này thì Tạ Thu Thâu phải chế.t.
Một người nào đó nói nhỏ:
– Quân khốn nạn!
Tôi dán một con mắt vào khoảng hở giữa hai song cửa, hai tay muốn tét ra cho rộng để nhìn cho rõ đám người hùng hổ đi với ông chủ tịch luôn mồm la hét, nạt người này, cho lệnh kẻ kia và ở giữa, một bóng trắng chập choạng, khập khiễng đi đi… để biến sau một rặng cây mà ở đó tôi biết có một khoảnh đất trống gọi là pháp trường.
Tôi biết Tạ Thu Thâu bị Pháp bắ.t vừa mới ở tù ra, thân thể bị tiêm thuốc cho chế.t xuội đi một bên, nếu không có Chánh phủ Trần Trọng Kim thì ông đã chế.t trong khám rồi.
Các bạn tôi nói là Tạ Thu Thâu bị buộc về tội phản cách mạng và âm mưu lật đổ chánh quyền. Bùi Trọng Lệ, đứng cạnh tôi, nói một cách nghiêm nghị quá đến nỗi tôi không cho là một lời mỉa mai:
– Tội Tạ Thu Thâu nặng hơn nữa nhiều. Ông phạm cái tội rất lớn là được dân chúng thương yêu.
Nhưng anh lính gác trước cửa phòng chúng tôi (không hiểu vì sao anh ta lại có cảm tình với tôi và thường hay nói chuyện cùng tôi) anh ta lại nói khác.
Theo anh ta thì Ủy ban tỉnh Quảng Ngãi cũng không biết ông Tạ Thu Thâu bị bắ.t vì tội gì. Chỉ được điện tín của Trần Văn Giầu đánh ra cho các tỉnh, ra lệnh hễ ai gặp Tạ Thu Thâu thì bắ.t lại.
Sau khi Ủy ban tỉnh đánh điện cho Sài Gòn biết là mình đã bắ.t và gia.m Tạ Thu Thâu thì liền được lệnh trả lời là phải giế.t ngay lập tức.
Nhưng khi đem ra pháp trường thì ông Tạ Thu Thâu diễn thuyết cho mấy người lính, ông nói hay quá với lại đúng quá nên ai nấy đều bỏ sún.g buông lơ, có anh khóc, không ai dám bắ.n.
Nên lại đem ông về lao và Ủy ban lại đánh giây thép vào Sài Gòn hỏi nữa sợ có giế.t lầm chăng. Và đã hai lần như thế rồi, Trần Văn Giầu đánh giây thép ra biểu phải giế.t, Tạ Thu Thâu đứng trước mũi sún.g lại diễn thuyết kêu gọi một mảy may lương tâm còn sót lại của đám người chỉ biết có vâng lệnh trên, rồi không ai nỡ bắ.n. Không dám bắ.n thì đúng hơn, rồi lại mang về, rồi lại đem đi.
– Hôm nay thì chắc Tạ Thu Thâu phải chết. Các bạn tôi và cả anh lính cũng bảo thế, vì vừa được lệnh riêng của cụ ở Hà Nội điện vô khiển trách Ủy ban bất tuân thượng lệnh.
Tôi bàng hoàng lo sợ, ngồi bệt xuống đất, hồi hộp đợi chờ, trong cái im lặng rợ.n người, một tiếng đoành.
Bỗng người lính gác kêu lên:
– Châu cha! Tạ Thu Thâu lại về!
Tất cả đều nhao nhao. Quả Tạ Thu Thâu về thiệt. Đám người đi qua rặng cây và đang tiến về phía trái. Nước mắt tôi trào lên, sung sướng khi thấy cái bóng trắng khấp khểnh kia có vẻ vững chắc hơn và trên môi lạt tôi tưởng tượng thoáng thấy một nụ cười ngạo mạn.
Sự sung sướng của tôi không được lâu. Đám người đi vừa đến gần cổng lao thì một người trai trẻ mặc áo nâu quần sọc trắng ra vẻ học trò, tuổi lối mười bảy, mười tám đang đứng ở cạnh cổng, hun.g hăng nhảy ra, rút cây da.o găm dắt ở lưng đâ.m vào vai Tạ Thu Thâu, miệng vừa hét:
– Đồ Việt gian phản động!
Rồi đạ.p Tạ Thu Thâu vào bụng cho ngã quay ra đất, đoạn đấ.m, đ.á túi bụi. Câu chuyện xảy ra rất mau, kể lại thì xem ra lâu quá. Thêm chỗ tôi đứng và chỗ tấn kịch rùng rợ.n đang diễn ra hơi xa nhau, mắt tôi lại đẫm lệ nên không thấy được tường tận. Tôi chỉ còn nhớ hình ảnh của một đám người bao quanh một bóng trắng đang quằn quại giữa vũng má.u. Và từ đó, một giọng the thé rất trong của người thiếu niên vang lên:
– Các đồng chí hèn quá, một thằng Việt gian cũng không dám giế.t.
Đến nay, bao nhiêu ngày tháng đã trôi qua rồi mà không mấy đêm nằm ngủ tôi không thấy trước mắt cái bóng người quằn quại kia và nghe cái giọng nói the thé ấy”.
Vì ai nên nỗi thế này ?
Nguồn: FB Thai Thuan Tran
No comments:
Post a Comment