Mustafa Kemal Atatürk sinh năm 1881 tại Thessaloniki (nay thuộc Hy Lạp). Ngay từ nhỏ, Atatürk đã tiếp xúc với lối sống châu Âu, tư tưởng thế tục, báo chí và giáo dục phương Tây. Điều này giúp ông sớm nhận ra rằng: Thế giới hiện đại vận hành bằng lý trí, khoa học và tổ chức, chứ không phải bằng thần quyền.
Năm 18 tuổi Atatürk được đào tạo trong trường quân sự hiện đại nhất của Ottoman, nơi tiếp cận trực tiếp với khoa học quân sự châu Âu. Chính tại đây, ông thấy rõ sự thật cay đắng: Quân đội Ottoman thua không phải vì binh sĩ kém, mà vì thể chế mục ruỗng, giáo điều tôn giáo và quản trị yếu kém.
Sau Thế chiến I, Đế quốc Ottoman sụp đổ, đất nước bị chia cắt, xã hội rơi vào khủng hoảng. Atatürk nhìn rất rõ một điều: Nếu Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục bị trói chặt bởi thần quyền và giáo điều tôn giáo, quốc gia này sẽ không thể tồn tại trong thế giới hiện đại.
Vì vậy ông đã đưa ra những quyết định cách mạng cho Thổ Nhĩ Kỳ lúc đó:
Bãi bỏ chế độ Hồi giáo thần quyền: Năm 1924, Atatürk chính thức xóa bỏ chế độ Caliphate. Trung tâm quyền lực tôn giáo của thế giới Hồi giáo tồn tại hàng thế kỷ. Các tòa án Hồi giáo bị giải thể, giáo luật Sharia không còn là nền tảng pháp lý quốc gia. Trao quyền bình đẳng cho phụ nữ: Điều chưa từng có trong các nhà nước Hồi giáo thời bấy giờ. Giải phóng phụ nữ, theo Atatürk, không phải là phá bỏ truyền thống, mà là điều kiện để đất nước tiến lên. Xây dựng nhà nước thế tục và pháp quyền hiện đại. Atatürk ban hành Hiến pháp thế tục, thay thế hệ thống luật tôn giáo bằng bộ luật dân sự, hình sự và thương mại học theo mô hình châu Âu (đặc biệt là Thụy Sĩ và Pháp) Thay chữ Ả Rập bằng chữ Latinh để nâng cao dân trí. Đây là bước đi táo bạo, nhằm đơn giản hóa việc học chữ, xóa mù chữ nhanh chóng và mở cánh cửa tiếp cận tri thức phương Tây. Cải tổ toàn bộ quân đội: Quân đội được hiện đại hóa theo mô hình phương Tây, trở thành trụ cột bảo vệ nhà nước thế tục. Trang phục, lối sống, tư duy quản trị đều được định hướng theo tinh thần hiện đại, lý trí và kỷ luật.Từ đó hình thành một Atatürk rất khác:
- Không thỏa hiệp với thần quyền.
- Không nhân nhượng với lạc hậu.
Sẵn sàng áp đặt cải cách, vì ông tin rằng sự tồn vong của quốc gia quan trọng hơn sự hài lòng nhất thời của xã hội. Nói cách khác, Atatürk không sinh ra đã là người phá truyền thống. Ông trở thành như vậy vì đã chứng kiến tận mắt cái giá của một đế chế không chịu thay đổi.
Ngày nay, Atatürk được coi là “Cha của người Thổ” là danh hiệu cao quý nhất mà Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ trao duy nhất cho ông vào năm 1934. Cho tới hiện tại Luật pháp Thổ Nhĩ Kỳ quy định không ai khác được phép sử dụng tên này.
Nguồn :Nguyễn Cảnh Bình
No comments:
Post a Comment