Ngày 20 tháng 1 năm 1953, lễ nhậm chức kết thúc.
Harry Truman vừa chứng kiến Dwight Eisenhower tuyên thệ nhậm chức tổng thống. Trong tám năm cầm quyền, Truman đã chỉ huy quân đội, góp phần tái thiết châu Âu, và đưa ra những quyết định định hình thế giới hậu chiến. Ông là người cho phép ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki. Ông đối mặt với sức ép từ Liên Xô. Có lúc, tương lai của cả nền văn minh nhân loại nằm trong tay ông.
Giờ đây, ông về nhà.
Và ông đi… bằng tàu hỏa.
Không máy bay chính phủ.
Không toa riêng có vệ sĩ, không kính chống đạn.
Chỉ là một chuyến tàu chở khách bình thường, từ ga Union về Independence, bang Missouri. Tuyến Baltimore & Ohio mà mỗi ngày vẫn chở những người buôn bán, sinh viên, công nhân.
Truman tự mua vé. Tự ngồi vào chỗ.
Chỉ ít phút sau, hành khách bắt đầu nhận ra ông. Và một điều rất lạ đã xảy ra: họ tiến lại gần, bắt chuyện. Bắt tay ông. Hỏi han. Nói với ông suy nghĩ của họ về nhiệm kỳ tổng thống — cả điều họ hài lòng lẫn điều họ không đồng ý.
Truman ngồi đó, trò chuyện, cười, lắng nghe. Và ông có vẻ thực sự vui vì được trở lại làm… “chỉ là Harry”.
Hãy thử tưởng tượng điều đó ngày nay:
một cựu tổng thống ngồi trên tàu hỏa công cộng, giữa những công dân bình thường, không an ninh, không mật vụ, không vùng đệm. Ngày nay, chuyện đó gần như không thể xảy ra. Nhưng năm 1953, đó chỉ là một ngày bình thường.
Điều khiến chuyến đi ấy còn đáng kinh ngạc hơn là Truman đang trở về: thẳng với sự nghèo khó.
Năm 1953, nước Mỹ chưa có lương hưu cho cựu tổng thống. Không có gì cả. Chính phủ cảm ơn bạn vì đã phục vụ, rồi tiễn bạn về nhà với số tiền đang có trong tài khoản.
Với Truman, số đó không nhiều. Thu nhập đều đặn duy nhất của ông là tiền trợ cấp cựu binh Thế chiến I: 112,56 đô la mỗi tháng. Ông có một trang trại gia đình nhưng gần như không sinh lời. Ông sống trong nhà của mẹ vợ.
Nhiều doanh nghiệp đề nghị ông vào hội đồng quản trị, kèm theo những khoản thù lao rất lớn. Có công ty muốn dùng tên tuổi ông cho quảng cáo. Ông hoàn toàn có thể trở nên giàu có chỉ sau một đêm, chỉ cần cho mượn uy tín của mình.
Ông từ chối tất cả.
Truman tin rằng nhận tiền từ các tập đoàn sau khi rời nhiệm kỳ sẽ làm hạ thấp chức vụ tổng thống, biến nó thành một món hàng để kiếm chác sau khi đã nắm quyền.
Vì vậy, người đàn ông từng góp phần vẽ lại bản đồ thế giới trở về nhà… và chật vật trả hóa đơn. Tình cảnh của ông khiến Quốc hội lúng túng đến mức, năm 1958, họ buộc phải lập ra chế độ lương hưu cho cựu tổng thống. Ngay cả lúc đó, Truman cũng ngần ngại nhận, vì sợ nó giống như bố thí.
Chuyến tàu hôm ấy không phải để được chụp ảnh khoe.
Đó đơn giản là con người ông: một công dân được nhân dân trao quyền lực — và sau đó, trả lại quyền lực về lại cho nhân dân.
St
No comments:
Post a Comment