Nguyễn Gia Việt
Chú Hỏa (1845-1901) Hui Bon Hoa, tên Tây là Jean Baptiste Hui Bon Hoa, phiên âm là Hứa Bổn Hỏa hay còn gọi là Hứa Bổn Hòa.
Chú Hỏa là một xì thẩu bất động sản Sài Gòn thời Pháp. Dân gian xếp hạng giàu: "Nhứt Sĩ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa”.
Hui Bon Hoa tức chú Hỏa và chủ Chợ Lớn Mới Quách Đàm hồi trẻ từng quảy gánh mua ve chai.
Chú Hoả và con cháu để lại nhiều công trình di tích ở Sài Gòn như bịnh viện Từ Dũ, bịnh viện Sài Gòn, khu bảo tàng mỹ thuật, khách sạn Majestic, khu vườn chú Hoả ở ngã 6 Cộng Hoà...
Học giả Vương Hồng Sển nhận xét:
“Tuy làm giàu cho mình đã đành, nhưng chú Hỏa cũng giúp ích rất nhiều cho sự mở mang thịnh vượng kinh tế Miền Nam”.
Ngã Sáu Cộng Hòa từ xưa đến nay là trục lộ quan trọng giữa Sài Gòn -Chợ Lớn.
Từ Sài Gòn chạy theo Hồng Thập Tự vô tới bùng binh, qua mũi tàu là lộ chỉa hai, một bên là Nguyễn Hoàng, một bên là Hùng Vương để vô Chợ Lớn. Đường Lý Thái Tổ thời Pháp mang tên Hui Bon Hoa.
Sài Gòn ngày nay còn nhiều di sản của Chú Hoả và gia đình Hui Bon Hoa để lại cho đời sau, đó là bịnh viện.
Bịnh viện Sài Gòn xưa là Dưỡng đường Đô Thành, khu đất và xây dựng là công hiến tặng của ông Huỳnh Trọng Tán là con chú Hoả. Trước 1975, trên tường lầu ba bịnh viện có đề chữ Hospital Jean Baptiste Hui Bon Hoa.
Bịnh viện Từ Dũ ngày nay xưa là nhà thương thí, có tên nhà thương Chú Hoả do năm 1937 con cháu Hui Bon Hoa hiến 19.123m2 đất và xây dựng nhà thương thí cho người nghèo.
Còn gia tộc Tổng Đốc Phương thì xây trường học.
Bà Tổng Đốc Phương là Trần Thị Lan tài trợ xây trường nữ sinh Áo Tím trên đường Phan Thanh Giản mà sau là trường Gia Long. Sau 1975 đổi tên thành Nguyễn Thị Minh Khai.
Tại khu vực Nguyễn Thiện Thuật- Phan Thanh Giản xưa có một khu vườn của Bà Lớn, trong đó có một khu để chôn cất trong họ và một cái nhà từ đường mà dân kêu là Đền Bà Lớn. Bà Lớn là bà Tổng Đốc Phương.
Khu vườn Bà Lớn này sau trận Mậu Thân 1968 đã mọc lên nhiều lô chung cư cho dân bị sập nhà ở kêu là chung cư Nguyễn Thiện Thuật.
Ông Huyện Sĩ Lê Phát Đạt thì tài trợ xây nhà thờ.
Nhà thờ Huyện Sĩ được người giàu nhứt là ông Huyện Sĩ hiến đất và xuất 1/7 gia tài để xây dựng, tính theo thời giá 1902 là khoảng trên 30 ngàn đồng bạc Đông Dương. Nhà thờ Huyện Sĩ có chiều dài 40 m, rộng 18 m.
Sau đó ông Huyện Sĩ cắt kinh phí ra xây nhà thờ Chí Hoà. Con ông Huyện Sĩ là Lê Phát An thì xây nhà thờ Hanh Thông Tây.
Ngày nay, nhìn danh sách tỉ phu Việt Nam mà phát rét, toàn thứ mắm tôm gì đâu. Chưa có một người nào xây một cái trường học hay bịnh viện nào cho dân Sài Gòn, cho dân Miền Nam.
Vụ công viên Chi Lăng chắc ai cũng nhớ?
Tòa nhà cổ thời Pháp gọi là sở học chánh Nam Kỳ, sau 1954 là Bộ giáo dục của VNCH nằm trong khu đất có hai mặt tiền De Lagrandière (Gia Long-Lý Tự Trọng) và d'Espagne (Lê Thánh Tôn).
Tòa nhà gồm một biệt thự cổ kiểu Pháp ở mặt tiền 70 Lê Thánh Tôn cùng một dãy lầu không cao kiểu 1930 nằm sát bên công viên Chi Lăng là đầu não của sự học đất Nam Kỳ thời Pháp và VNCH sau 1975. Toà nhà này chính là miếng đất của cao ốc xấu xí Vincom ngày nay.
Xưa thiệt là xưa ở đất Sài Gòn, khúc ngã tư Tự Do-Gia Long có cái công viên nho nhỏ nhưng đẹp đẹp, cây cối đã thành cổ thụ tên là Chi Lăng. Công viên Chi Lăng nằm sát nhà học chánh Nam Kỳ.
Rồi một ngày đẹp trời của những năm đầu thế kỷ 21, một đại gia Bắc của Vincom dưới sự tiếp tay của ai đó đã đốn sạch cây cổ thụ ở Chi Lăng. Chưa hết ,Vincom quay một mặt tiền ra khu đất công viên, làm hầm dưới công viên, và mặc nhiên coi đây là đất của nó. Từ đó công viên Chi Lăng mang danh công viên nhưng thực chất thành vườn hoa Vincom.
Dân Sài Gòn đi ngang cứ nhức nhối tâm can, miệng lầm bầm.
Tân Cảng, Ba Son dời đi thì nguyên tắc phải làm công viên, không làm, chia chác làm Vincom Tân Cảng, Vincom Ba Son. Tại Tân Cảng nó lấn một nửa sông Sài Gòn làm công viên.
Biết sao được, sau 1975 mà!
Ngồi tra cứu chú Hoả nhiều cảm xúc, thấy thương cho con cháu Hui Bon Hoa, thương Bà Lớn, thương Huyện Sĩ biết nghĩ cho đời!
Hãnh diện vì được là người Miền Nam!
Nam Kỳ chỉ có mặt hơn 300 năm nhưng cởi mở và hướng ngoại với cái mới tạo ra vị thế vang dội lịch sử.
Người Nam Kỳ nhìn sắc mặt đồng loại mà cư xử, không bao giờ triệt đường sống của đồng loại, không thượng đội hạ đạp, mình ăn cơm sườn thì bà con ăn cá kho, mọi thứ đều phải cân bằng để ai ai cũng sống được. Đi làm gặp ông chủ Miền Nam sẽ hiểu chân lý này.
Người Miền Nam không bao giờ "trộm vía" hay "xin vía" ai, người Miền Nam luôn biết nhìn người khác, biết yêu thương, chạnh lòng, và tha thiết với tha nhơn.
Người Miền Nam không mở miệng nhé ạ, vâng ạ, bác bác em em, nhưng người Miền Nam xưng tui hoặc con với cô bác, biết làm đường lộ, biết xây trường học bịnh viện cho bà con.
Miền Nam là nơi có những người luôn biết nghĩ tới người khác, ý thức tự do và nhơn bản đã ăn sâu vào trong tâm tưởng của từng người, sự hi vọng, niềm tin về một cuộc sống vui vẻ tiến bộ luôn ngời sáng lên trong từng khoảnh khắc.
Những giá trị của Miền Nam chưa bao giờ bị mai một dù bị chà đạp.
No comments:
Post a Comment